Аусыл – үй және жабайы екі тұяқты жануарлардың жедел вирустық ауруы, ол ауыз қуысының шырышты қабығының, желіні мен аяқ-қолдарының қызбасымен және афтозды зақымдануымен сипатталады. Ірі қара мал мен шошқалар көбінесе ауырады, ал қойлар, ешкілер және жабайы екі тұяқты жануарлар онша сезімтал емес. Жас жануарлар ересектерге қарағанда көбірек сезімтал және ауыр ауруға шалдығады. Адамдар да аусыл ауруын жұқтыруы мүмкін.

Аусыл ауруының қоздырғышы – жоғары температураға төзімді емес және 60 градус Цельсийге дейін қыздыру, ультракүлгін сәулелердің әсерінен және кең таралған дезинфекциялық құралдардың әсерінен тез жойылатын вирус. Төмен температура, жоғары ылғалдылық және бейтарап орта вирустың қоршаған ортада тіршілік етуі үшін ерекше қолайлы жағдайлар болып табылады. Бір вирус түрінен айығып шыққан жануарлар басқа түрімен жұқтырылған жағдайда ауырып қалуы мүмкін. АУРУДЫҢ КӨЗІ – ауру жануарлар, соның ішінде аурудың инкубациялық (жасырын) кезеңіндегі жануарлар, ол әдетте 1-ден 7 күнге дейін, кейде 21 күнге дейін созылады. Бұл жануарлар вирусты қоршаған ортаға афтаның құрамы мен қабырғалары, сүт, сілекей, дем шығарылған ауа, зәр және нәжіс арқылы таратады, нәтижесінде жайылымдардың, ғимараттардың, жабдықтардың, су көздерінің, жемнің және көлік құралдарының ластануына әкеледі. Инфекция ауыз қуысының шырышты қабаттары арқылы, тамақ ішу және су ішу арқылы немесе әртүрлі жұқтырған заттарды жалау арқылы пайда болады.

Ауыс ауруынан айығып кеткен жеке жануарлар, сондай-ақ аусылға қарсы иммундалған және ауру жануарлармен бірге ұсталатын жануарлар ұзақ уақыт бойы вирус тасымалдаушысы болып қалуы және инфекцияның ықтимал көзі болуы мүмкін. Аурудың сау жануарларға берілуі аусыл ауруымен ауырған жануарлардан алынған зарарсыздандырылмаған тағам және шикізат арқылы, сондай-ақ жұқтырған жануарлардың нәжісімен ластанған жем, су, төсек-орын, күтім құралдары, киім және аяқ киім және аусыл ауруы вирусы ұзақ уақыт сақталуы мүмкін көлік құралдары арқылы болуы мүмкін.

Аусыл ауруын емдеудің арнайы әдістері жоқ. Витаминдік қоспалар, иммуномодуляторлар және кең спектрлі антибиотиктер жануарлардың иммунитетін арттыру және шартты патогендік микрофлораны басу үшін қолданылуы мүмкін.

МАҢЫЗДЫ!!! Адамдарда инфекцияның негізгі жолы - жұқтырылған жануарлардың шикі сүті және оның өңделген өнімдері арқылы, ал сирек жағдайда ет арқылы. Инфекцияның тікелей берілуі жұқтырған жануарлармен тікелей байланыста болған адамдар арасында (сау, күтім, емдеу және сою кезінде), ауа тамшылары арқылы (тыныс алу және жөтел кезінде) және олардың нәжісімен ластанған заттар арқылы мүмкін. Инфекция адамнан адамға берілмейді. Балалар ересектерге қарағанда аусыл ауруына көбірек бейім.

Ветеринар

КГУ "Петропавл қаласының ветеринариялық станциясы"

КГУ "Солтүстік Қазақстан облысы әкімдігінің ветеринария басқармасы"

Руслан Ахметжанұлы Жаксалыков